Gemotiveerd en met plezier lezen leidt tot betekenisvolle kennisverwerving. Dat is de ervaring van basisschool St Jozef in Rietmolen, waar het taal- en leesonderwijs de afgelopen jaren grondig is vernieuwd. Kinderen lezen niet meer aan de hand van leesmethodes, maar doen dat in de betekenisvolle context van een thema, en in combinatie met de andere taalvaardigheden. Daardoor ontstaat betekenisvol en samenhangend onderwijs.
Hoe kunnen we als bestuur bijdragen aan de verbetering van de basisvaardigheden van leerlingen, zonder de autonomie van onze scholen aan te tasten? Deze vraag leidde bij onderwijsorganisatie Elevantio in de regio Zeeuws-Vlaanderen tot een bestuursbreed verbetertraject dat dit schooljaar op de 38 scholen van start is gegaan.
Het Olympus College in Arnhem-Zuid staat in een multiculturele wijk waar de dagelijkse taal van leerlingen heel anders is dan de cognitieve taal op school. Dat staat hun ontwikkeling in de weg. Daarom werkt de school aan taalgericht vakonderwijs en leesbevordering voor alle leerlingen, en maatwerkuren voor leerlingen met taalachterstanden.
Het leesonderwijs op basisschool De Bonckert in Boxmeer heeft in twee jaar tijd een gedaanteverwisseling ondergaan. Centraal staat het Schrijversgilde, een zelf ontwikkelde methodiek voor effectief lezen die de plaats van begrijpend lezen en van de taalmethode heeft ingenomen. Met samenleesboeken, een leesmuur, schrijfopdrachten en rijke teksten bij wereldoriëntatie krijgen kinderen de liefde voor het lezen bijgebracht.
Leerlingen zijn intrinsiek gemotiveerd om te lezen, omdat ze lezen leuk vinden, het goed kunnen en omdat ze hun kennis willen uitbreiden. Dat is vrij vertaald de inzet van het taal/leesbeleid van basisschool Vuurvogel in Bergschenhoek. Nicolette Dronkers, directeur en taal/leescoördinator van de school, vertelt op welke manieren de school eraan werkt om dit doel te bereiken. “Dat de leerlingen met veel plezier lezen, maakt de kans groter dat het gemotiveerde lezers blijven.”
Wereldoriëntatie is het hart van het onderwijs op de O.S. Cazemierschool in Dalfsen. Sinds vier jaar is ook het leesonderwijs hierin grotendeels geïntegreerd. Dat is goed voor de leesmotivatie, zegt het team. Zeker als je het combineert met moderne jeugdliteratuur, door een bloeiende samenwerking met de Bibliotheek op School.
Een aantal jaren geleden verving Kindcentrum Boschveld in Den Bosch de methode voor begrijpend lezen door de methodiek ‘Diep Leesbegrip’ (voorheen ‘DENK’ genoemd). Vorig schooljaar ging ook de methode voor technisch lezen de deur uit en besloot de school te gaan werken met LIST, een methodiek voor technisch lezen die volgens directeur Anouk Schipper en intern begeleider Judith van Erp naadloos aansluit bij de onderwijsvisie van de school én bij de aanpak van Diep Leesbegrip.
Taalgericht vakonderwijs invoeren, leesplezier bevorderen en taalachterstanden bestrijden. Dat zijn de drie pijlers van het taal-leesbeleid dat CSG Comenius Mariënburg in Leeuwarden in schooljaar 2023-2024 heeft ingezet. Docent Nederlands en taalcoördinator Carolien Barneveld en rector Cees Vogelvanger vertellen over de ambities en over de manier waarop de school daaraan werkt.
Bij Basisschool Op Weg in Vorstenbosch draait leesonderwijs niet meer om AVI-niveaus. Leerlingen weten vaak niet eens op welk niveau ze ‘officieel’ lezen, en dat is precies de bedoeling. Ze zijn te druk met het verslinden van jeugdboeken, vaak in series. De opvallende groei in leesmotivatie én resultaten is het resultaat van een doordachte aanpak die drie jaar geleden werd ingezet door directeur Bram Janssen en zijn team.
‘De hele school ademt taal’. Zo kenschetst Judith Meijwaard, directeur van kindcentrum De Paperclip in Zwolle, de ontwikkeling van het taal-leesonderwijs die de school in schooljaar ’22-’23 heeft ingezet. Basis van de vernieuwde leespraktijk is het concept Rijke Taal. Samen met Thomas van den Berg en Madelon Pisters vertelt ze wat dat inhoudt en wat het brengt. Thomas, leerkracht van groep 7/8, is lid van de actiegroep Taal/lezen die de ontwikkeling mede aanstuurt en Madelon is als specialist kwaliteit betrokken bij de ontwikkeling van het taal-leesonderwijs op De Paperclip.