Gemotiveerd en met plezier lezen leidt tot betekenisvolle kennisverwerving. Dat is de ervaring van basisschool St Jozef in Rietmolen, waar het taal- en leesonderwijs de afgelopen jaren grondig is vernieuwd. Kinderen lezen niet meer aan de hand van leesmethodes, maar doen dat in de betekenisvolle context van een thema, en in combinatie met de andere taalvaardigheden. Daardoor ontstaat betekenisvol en samenhangend onderwijs.
Hoe kunnen we als bestuur bijdragen aan de verbetering van de basisvaardigheden van leerlingen, zonder de autonomie van onze scholen aan te tasten? Deze vraag leidde bij onderwijsorganisatie Elevantio in de regio Zeeuws-Vlaanderen tot een bestuursbreed verbetertraject dat dit schooljaar op de 38 scholen van start is gegaan.
Nieuwe Opleidingsschool Amsterdam (NOA) heeft vanaf opleidingsjaar 2024-2025 een duidelijke focus gelegd op taalgericht opleiden. Die keuze komt voort uit de constatering dat taal een cruciale factor is voor het studiesucces van leerlingen op de partnerscholen. NOA wil daarom dat opleiders taalbewuster worden en deze expertise meenemen in hun opleidingspraktijk.
Het Olympus College in Arnhem-Zuid staat in een multiculturele wijk waar de dagelijkse taal van leerlingen heel anders is dan de cognitieve taal op school. Dat staat hun ontwikkeling in de weg. Daarom werkt de school aan taalgericht vakonderwijs en leesbevordering voor alle leerlingen, en maatwerkuren voor leerlingen met taalachterstanden.
Het leesonderwijs op basisschool De Bonckert in Boxmeer heeft in twee jaar tijd een gedaanteverwisseling ondergaan. Centraal staat het Schrijversgilde, een zelf ontwikkelde methodiek voor effectief lezen die de plaats van begrijpend lezen en van de taalmethode heeft ingenomen. Met samenleesboeken, een leesmuur, schrijfopdrachten en rijke teksten bij wereldoriëntatie krijgen kinderen de liefde voor het lezen bijgebracht.
Leerlingen zijn intrinsiek gemotiveerd om te lezen, omdat ze lezen leuk vinden, het goed kunnen en omdat ze hun kennis willen uitbreiden. Dat is vrij vertaald de inzet van het taal/leesbeleid van basisschool Vuurvogel in Bergschenhoek. Nicolette Dronkers, directeur en taal/leescoördinator van de school, vertelt op welke manieren de school eraan werkt om dit doel te bereiken. “Dat de leerlingen met veel plezier lezen, maakt de kans groter dat het gemotiveerde lezers blijven.”
Wereldoriëntatie is het hart van het onderwijs op de O.S. Cazemierschool in Dalfsen. Sinds vier jaar is ook het leesonderwijs hierin grotendeels geïntegreerd. Dat is goed voor de leesmotivatie, zegt het team. Zeker als je het combineert met moderne jeugdliteratuur, door een bloeiende samenwerking met de Bibliotheek op School.
Een aantal jaren geleden verving Kindcentrum Boschveld in Den Bosch de methode voor begrijpend lezen door de methodiek ‘Diep Leesbegrip’ (voorheen ‘DENK’ genoemd). Vorig schooljaar ging ook de methode voor technisch lezen de deur uit en besloot de school te gaan werken met LIST, een methodiek voor technisch lezen die volgens directeur Anouk Schipper en intern begeleider Judith van Erp naadloos aansluit bij de onderwijsvisie van de school én bij de aanpak van Diep Leesbegrip.
De kwaliteitswaaier bestaat uit gesprekskaarten met vakinhoudelijke en didactische criteria. Leraren kunnen hiermee samen in gesprek over de kwaliteit van leermiddelen voor het leergebied Nederlands. De waaier helpt hen om beter onderbouwde keuzes te maken, of het nu gaat om zelf ontwikkeld materiaal of methodes van educatieve uitgevers.
Taalgericht vakonderwijs invoeren, leesplezier bevorderen en taalachterstanden bestrijden. Dat zijn de drie pijlers van het taal-leesbeleid dat CSG Comenius Mariënburg in Leeuwarden in schooljaar 2023-2024 heeft ingezet. Docent Nederlands en taalcoördinator Carolien Barneveld en rector Cees Vogelvanger vertellen over de ambities en over de manier waarop de school daaraan werkt.