Kennistafel Effectief Leesonderwijs

Wat houdt het initiatief in?

De Kennistafel Effectief Leesonderwijs is een initiatief van de PO-Raad, VO-raad en het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO), en moet uitwisseling tot stand brengen tussen wetenschappelijke onderzoekers van hogescholen en universiteiten en mensen uit de praktijk: leerkrachten, schoolleiders, bestuurders en deskundigen van organisaties daaromheen. In het samenbrengen van die geledingen zitten twee bewegingen. Aan de ene kant is van alles bekend over leesonderwijs: daar is immers heel veel onderzoek naar gedaan. Maar die kennis heeft niet altijd zijn weg gevonden naar de praktijk. Een van onze doelen is dan ook om die beweging, van wetenschap naar praktijk, soepeler te laten verlopen, en voor de vertaalslag te zorgen die op een school nodig is.

Daarnaast is er de omgekeerde beweging: van onderwijspraktijk naar de wetenschap. Er leven bij scholen, maar ook op sectorniveau, veel vragen. Bijvoorbeeld over het kiezen van een lees- en schrijfmethode, het inrichten van het leesonderwijs in het algemeen, of over motivatieproblemen bij leerlingen. Met elkaar willen we in de Kennistafel nagaan wat die vragen voor het wetenschappelijk onderzoek zouden kunnen betekenen. Uiteindelijk moet dat leiden tot een onderzoekagenda met de thema’s waar we onze pijlen op moeten richten.

Waar zijn jullie trots op?

Het is mooi dat deze Kennistafel er nu is en dat goed leesonderwijs hiermee hoog op de agenda is gezet. Maar we staan op dit moment, oktober 2020, nog maar aan het begin en we zijn nog volop bezig om de Kennistafel samen te stellen: mensen uit te nodigen om aan ons initiatief deel te nemen.

Welke bijdrage leveren jullie aan evidence informed onderwijs?

De evidence-factor is uiteraard belangrijk, want het gaat immers om uitwisseling tussen de onderwijspraktijk en de wetenschap. Er zijn verschillende groepen in het Nederlandse wetenschappelijke veld die zich met leesonderzoek bezighouden, en gedegen onderzoek doen waar we internationaal goed om staan aangeschreven. Die groepen hebben dan ook goed zicht op wat zou kunnen werken. De kunst is nu om ervoor te zorgen dat die kennis in de praktijk landt, en hierover goed met elkaar te communiceren. Daarnaast is het belangrijk om kennisvragen van onderwijsprofessionals in kaart te brengen en die vertalen naar een kennisagenda. Dat zijn het komende jaar de belangrijkste taken voor de Kennistafel.

Waarop is jullie aandacht op dit moment vooral gericht?

Afgezien van de focus op uitwisseling en communicatie, zal de aandacht inhoudelijk gericht zijn op vier pijlers die we van tevoren hebben geformuleerd: begrijpend lezen, technisch lezen, digitale geletterdheid en leesmotivatie. Die pijlers vormen ook de basis voor de samenstelling van de Kennistafel.

Partners

  • Bart Staijen, Het Lerarencollectief
  • Cristel Wieman, bestuurder (Stichting Klasse, Gouda)
  • Eric van den Hoogenband, leerkracht (OBS het Galjoen, Den Haag)
  • Joke Scheffer, leerkracht (OBS Professor Casimir, Kollum)
  • Heleen Buhrs, leerkracht/leescoördinator (Alan Turingschool, Amsterdam)
  • Theo Kuijpers, opleidingsdocent Nederlands – Hogeschool De Kempel, Helmond
  • Didy Pijpker, leerkracht Nederlands (Rutger Kopland School, Siddeburen)
  • Cheyenne Claessens, leerkracht/ontwerpteamregisseur taal (Brede Basisschool De Vuurvogel, Helmond)
  • Daisy Mertens, leerkracht/ontwerpteamregisseur onderwijskwaliteit (Brede Basisschool De Vuurvogel, Helmond)
  • Ilona de Milliano, docent Nederlands/lerarenopleider (IJsselcollege, Hogeschool van Amsterdam)
  • Jocelijn Pleumeekers, docent Nederlands/taalcoördinator (Taalbrug College, Eindhoven)
  • Caroline Wisse, docent Nederlands (Hervormd Lyceum West, Amsterdam)
  • Betty van Dam, schoolleider/projectleider (Stichting Primo, Schiedam)
  • Dr. Thoni Houtveen, emeritus lector (Hogeschool Utrecht)
  • Dr. Mirjam Snel, hogeschoolhoofddocent/onderzoeker (Hogeschool Utrecht)
  • Dr. Femke Scheltinga, senior adviseur/onderzoeker (ITTA, Universiteit van Amsterdam)
  • Dr. Joanneke Prenger, vakspecialist taal po (SLO)
  • Prof. dr. Paul van den Broek, Hoogleraar Cognitieve en Neurobiologische Grondslagen van Leren en Doceren (Universiteit Leiden)
  • Dr. Inouk Boerma, docent/onderzoeker (Hogeschool iPabo, Amsterdam)
  • Prof. dr. Eliane Segers, hoogleraar Learning and Technology (Radboud Universiteit, Nijmegen)
  • Prof. dr. Roel van Steensel, bijzonder hoogleraar leesgedrag (Erasmus University/Stichting lezen)
  • Dr. Elsje van Bergen, assistent professor (Vrije Universiteit, Amsterdam)
  • Dr. Judith Vloedgraven, toetsdeskundige (Cito)
  • Dr. Anke Herder, vakspecialist taal vo
  • Sander Dankelman, PO-Raad
  • Annette Thijs, PO-raad
  • Tes Schmeink, VO-raad
  • Peter Lucas, VO-raad
  • Bart ten Bosch (projectleider kennistafel), NRO

Kennisbank

Filmpjes

Tweede meet up | Effectief leesonderwijs po/vo

Hoe is leesonderwijs bij jou op school georganiseerd? Hoe ontwikkel je leesonderwijs duurzaam en effectief? Wat is nodig in het klaslokaal en in de schoolorganisatie? Tijdens de tweede online meet up ‘Effectief Leesonderwijs’ op 9 mei 2022 werden handvatten en inspiratie geboden om het leesonderwijs op school (verder) vorm te geven.

Filmpjes

Eerste meet up | Effectief Leesonderwijs po/vo

Hoe ontwikkel je leesonderwijs duurzaam en effectief? Wat is nodig in het klaslokaal en in de schoolorganisatie? Op 31 maart 2022 organiseerde de Kennistafel een online meet up ‘Effectief leesonderwijs: van weten naar doen!’, waarbij deze vragen centraal stonden.

Publicaties & links

Kennistafel effectief leesonderwijs: inventarisatie initiatieven

Ten behoeve van de inventarisatie van de kennistafel Effectief leesonderwijs heeft een expert- en veldraadpleging plaatsgevonden en is een aanvullende zoekopdracht uitgevoerd. Deze informatieverzameling heeft geleid tot een lijst van 149 unieke initiatieven die vervolgens gebundeld zijn om zo een overzicht te maken. Dit rapport beschrijft de werkwijze en uitkomsten van de inventarisatie.

Filmpjes

Film | Effectief leesonderwijs

De dalende leesvaardigheid is een acuut maatschappelijk probleem. Met de toepassing van elementen van effectief leesonderwijs kunnen scholen het verschil maken en hun leerlingen helpen om teksten diepgaand te verwerken en hun leesmotivatie te vergroten. Weten aan welke elementen je kan denken? Bekijk het onderstaande filmpje met onderzoeker Mirjam Snel, teamleider Annelein Henselmans, directeur Hilleke Postma en leerkrachten Elin Meijnen, Inge Vermaas en Anne de Vries.

Filmpjes

Webinar Leesmotivatie

Wie lezen leuk vindt, maakt meer leeskilometers en wordt zo beter in taal. Ook prikkelt lezen de fantasie en traint het de concentratie en het geheugen. Maar hoe zorg je nou dat je leerlingen uit zichzelf hun leesboek pakken, thuis en op school? In dit webinar vertelt hoogleraar Roel van Steensel wat we weten uit onderzoek. Docent Nederlands Caroline Wisse geeft concrete tips uit de praktijk. Zowel nuttig voor po als vo! | 2022

Publicaties & links

Samen bouwen aan leesonderwijs

De leesvaardigheid van Nederlandse leerlingen moet beter. Wat is er eigenlijk nodig voor goed leesonderwijs? Hoewel de meeste leerlingen het basisonderwijs functioneel geletterd verlaten, lukt het zo’n kwart van hen niet om complexere teksten te verwerken en te doorgronden, laat staan op de inhoud van de teksten te reflecteren en die teksten te kunnen evalueren. In de Kennistafel Effectief Leesonderwijs buigen experts zich over deze kwestie, onder wie leraar Erik van den Hoogenband van obs Het Galjoen in Den Haag en bestuurder Cristel Wieman van Stichting Klasse uit Gouda. | 2022

Publicaties & links

Visiestuk kennistafel effectief leesonderwijs

In het visiestuk Beter leesonderwijs: van weten naar doen! legt de Kennistafel Effectief Leesonderwijs een raamwerk neer voor goed leesonderwijs en voor de acties die nodig zijn om de voorwaarden voor goed leesonderwijs te realiseren. Het visiestuk is de opbrengst van het eerste jaar van de kennistafel. In het tweede jaar worden de plannen uitgevoerd. Hoe, ook dat leest u in het visiestuk. | 2021

Praktijkvoorbeelden

Kennistafel verbetert effectiviteit leesonderwijs

De Kennistafel ‘Effectief leesonderwijs’ bestaat uit zo’n dertig onderzoekers en professionals uit primair en voortgezet onderwijs die zich samen buigen over de vraag hoe de kwaliteit en de effectiviteit van het leesonderwijs kunnen worden verbeterd. Drie van hen vertellen vanuit hun eigen perspectief over het belang en de activiteiten van deze Kennistafel: Femke Scheltinga, Betty van Dam en Sharon Martens.

Nieuwsbericht Kennistafel Effectief Leesonderwijs

Ongeveer een kwart van de leerlingen beschikt over te weinig leesvaardigheid om de complexere teksten die ze op de middelbare school moeten gaan lezen te kunnen begrijpen. Daarnaast lijkt ook in het voortgezet onderwijs het leesniveau af te nemen. Daarom is in 2020 de Kennistafel Effectief Leesonderwijs opgestart.

Adres
Laan van Nieuw Oost Indië 300
2593 CE Den Haag
Contactpersoon
Bart ten Bosch
070-3494224